Zijn truffels legaal in Nederland?

Truffels zijn in Nederland legaal, paddo's niet. Dat verschil bepaalt wat een smartshop mag verkopen. Het is een onderwerp dat vaak verkeerd wordt begrepen, omdat truffels en paddo's dezelfde werkzame stof bevatten. Toch behandelt de wet ze anders.

Verse truffels, de ondergrondse knolletjes van de schimmel, vallen niet onder het verbod. Paddo's, de paddenstoelen zelf, staan sinds 1 december 2008 op Lijst II van de Opiumwet. Deze pagina legt uit waarom dat zo is, sinds wanneer, wat er geldt voor growkits en voor functionele paddenstoelen, en wat het voor jou betekent.

Belangrijk vooraf: dit is algemene informatie over de wet, geen juridisch advies. De regels kunnen veranderen; de bronnen en de datum van de laatste controle staan onderaan deze pagina.

Zijn truffels legaal in Nederland?

Ja, verse truffels zijn in Nederland legaal. Een truffel is een sclerotium, een ondergronds knolletje waarin de schimmel voeding opslaat. Dat knolletje valt niet onder de omschrijving "paddenstoel" in de Opiumwet en is daarom niet verboden. Smartshops verkopen verse truffels aan personen van 18 jaar en ouder.

Het gaat uitdrukkelijk om verse truffels. Drogen verandert de juridische positie: door een truffel te drogen ontstaat een preparaat met psilocybine, en preparaten met die stof vallen wél onder de Opiumwet. Jellinek stelt het kort: verkoop van verse sclerotia is niet verboden, gedroogde truffels zijn dat wel. De juridische ruimte zit dus in de vorm van het product, niet in de werkzame stof.

Legaal betekent hier dat de verkoop is toegestaan, niet dat er geen regels gelden. Een smartshop verkoopt verse truffels aan volwassenen, binnen de leeftijdsgrens en met eerlijke productinformatie. De status kan bovendien veranderen als de wetgever daartoe besluit, zoals in 2008 bij de paddo's gebeurde. Onderaan deze pagina vind je de bronnen, met de datum waarop we ze voor het laatst controleerden. Zo zie je waar de informatie op is gebaseerd en hoe actueel die is.

Waarom zijn truffels wél toegestaan en paddo's niet?

Truffels zijn wél toegestaan en paddo's niet, omdat de wet de paddenstoel verbiedt en niet elk product met dezelfde stof. Een paddo is het vruchtlichaam boven de grond, het zichtbare deel van de schimmel. Een truffel is het sclerotium onder de grond. Beide bevatten psilocybine, maar alleen de paddenstoel staat op Lijst II. Het biologische verschil achter die grens staat uitgewerkt op de pagina paddo of truffel.

Er zit nog een laag in de wet. De losse stoffen psilocine en psilocybine staan op Lijst I van de Opiumwet, de lijst voor harddrugs. Het verbod uit 2008 ging niet over die losse stoffen, maar over de paddenstoelen die ze van nature bevatten. Die paddenstoelen kwamen op Lijst II. Een truffel bevat dezelfde stof, maar is geen paddenstoel, en valt daardoor buiten dat verbod.

De wetgever koos bewust voor een omschrijving op basis van de paddenstoel. Dat maakt de regel duidelijk te handhaven: een controleur hoeft geen laboratorium in om vast te stellen of iets verboden is, want de vorm bepaalt het. Het gevolg is wel dat een product met dezelfde stof, maar in een andere vorm, buiten het verbod valt. Zo ontstond de ruimte voor de verkoop van verse truffels.

Sinds wanneer zijn paddo's verboden?

Paddo's zijn verboden sinds 1 december 2008. Op die datum kwamen alle paddenstoelen met een hallucinogene werking, vers en gedroogd, op Lijst II van de Opiumwet. Vanaf dat moment is de verkoop strafbaar. De onderstaande tijdlijn zet de stappen op een rij.

Periode	Wat gold er
Tot 2008	Verse en gedroogde paddo's te koop in smartshops
2007	Het kabinet besluit tot een verbod na een aantal incidenten
1 december 2008	Paddo's op Lijst II Opiumwet; verkoop verboden
Sinds 2008	Truffels (verse sclerotia) blijven legaal en verkrijgbaar

Het verbod was breed. Het gold voor ongeveer 186 soorten die van nature psilocine of psilocybine bevatten, en daarnaast voor soorten met muscimol, zoals de vliegenzwam. Het grootste deel van die soorten hoort bij één geslacht, Psilocybe, dat juist op die stof is afgebakend. De maatregel kwam er na berichten over incidenten die met paddogebruik in verband werden gebracht.

Het verbod is ingevoerd via een algemene maatregel van bestuur, een regeling van de regering die de bijlagen van de Opiumwet aanpast. Vóór 2008 waren verse en gedroogde paddo's gewoon in smartshops te koop. Sinds de invoering geldt voor de paddenstoelen hetzelfde regime als voor andere middelen op Lijst II: verkoop en bezit zijn strafbaar.

Wat is het verschil tussen Lijst I en Lijst II?

De Opiumwet kent twee lijsten, en het verschil zit vooral in het risico en de strafmaat. Lijst I is de lijst voor harddrugs, middelen met een groot risico voor de gezondheid, zoals heroïne, cocaïne en MDMA. Lijst II is de lijst voor softdrugs, zoals cannabis en, sinds 2008, de hallucinogene paddenstoelen.

Voor de verkoop maakt het onderscheid weinig uit: middelen op beide lijsten mogen niet verkocht worden. Het verschil telt vooral bij de handhaving en de straf, die bij Lijst I zwaarder is. De losse stoffen psilocine en psilocybine staan op Lijst I, terwijl de paddenstoelen die ze bevatten op Lijst II staan. Een truffel valt op geen van beide lijsten, omdat de wet het over paddenstoelen heeft en niet over sclerotia.

Lijst II betekent voor paddo's niet dat er een gedoogbeleid geldt. Cannabis staat ook op Lijst II en wordt onder voorwaarden in coffeeshops gedoogd. Voor paddo's bestaat die uitzondering niet: ze mogen niet worden verkocht. De plaatsing op een lijst zegt dus iets over de categorie, terwijl het beleid per middel kan verschillen.

Zijn growkits legaal?

Een growkit is een legaal product. De wet verbiedt de paddenstoel en niet de kweekset; op het moment van verkoop bevat een kit geen psilocybine. Je koopt dus geen verboden middel, maar een set om zelf te telen. Waar die grens precies ligt en wat het besluit uit 2008 wel en niet noemt, staat op de pagina over growkits en de wet.

Zodra je oogst, verandert dat. Het geoogste eindproduct is een paddo en valt onder de Opiumwet. Zelf kweken voor eigen gebruik is daarmee een grijs gebied, en het bezit van het eindproduct is strafbaar. Het aanbod en de kenmerken van de kits vind je bij de growkits; de verse producten staan bij de magic truffels.

Hetzelfde principe geldt voor sporen en mycelium, het netwerk van schimmeldraden. Zolang die geen psilocybine bevatten, vallen ze niet onder het verbod; de wet grijpt pas in bij de paddenstoel zelf. Dat verklaart waarom een kit en de startmaterialen legaal te koop zijn, terwijl het geoogste resultaat dat niet is.

Welke regels gelden voor functionele paddenstoelen?

Functionele paddenstoelen vallen onder de Warenwet, niet onder de Opiumwet. Soorten zoals lion's mane en reishi worden verkocht als voedingssupplement en bevatten geen psilocybine. Daarvoor geldt het claimverbod van de NVWA: op een supplement mag geen medische of gezondheidsclaim staan.

Op het etiket mag daarom wel staan wat het product is en hoe je het gebruikt, maar niet dat het een ziekte voorkomt of geneest. Die grens geldt voor alle voedingssupplementen, niet alleen voor paddenstoelen. Wij houden ons daaraan door de producten claim-vrij te beschrijven.

Er is nog een aandachtspunt bij deze soorten. Sommige extracten hebben een Novel Food-status, waarbij de Europese Unie per extract beoordeelt of het is toegelaten. Per soort en per vorm kan dat verschillen. Het aanbod met de kenmerken per product staat bij de functionele paddenstoelen.

Wat betekent dit voor jou?

Voor jou komt het neer op een paar praktische punten. Ze staan hieronder op een rij.

• Verse truffels koop je legaal, vanaf 18 jaar. Paddo's en groeikit-oogst zijn dat niet.
• De regels kunnen veranderen. Kijk onderaan dit artikel naar de bronnen en de datum van de laatste controle.
• Neem je truffels mee naar het buitenland, dan gelden daar andere regels. Verdiep je daar apart in.
• Wij geven geen doseringsadvies voor psychoactieve producten. Voor onafhankelijke informatie kun je terecht bij Trimbos.
• Twijfel je over je eigen situatie? Vraag het na bij een deskundige; voor psychoactieve stoffen is Trimbos een onafhankelijke bron.

De leeftijdsgrens is hard. Verkoop van truffels is alleen toegestaan aan personen van 18 jaar en ouder. Voor het bezit van legale truffels geldt geen aparte grens, maar voor paddo's en voor een geoogste growkit ligt dat anders, want dat zijn verboden middelen. Wie zulke producten in bezit heeft, kan te maken krijgen met inbeslagname of vervolging.

Doorverkoop en handel vallen buiten deze uitleg. Deze pagina gaat over kopen als consument. Wie zelf verkoopt of importeert, krijgt met aanvullende eisen te maken, bijvoorbeeld rond leeftijdscontrole, administratie en productveiligheid. Verdiep je daar apart in voordat je zoiets opzet; deze pagina helpt je vooral als koper op weg.

Meer achtergrond over de soorten en het verschil tussen truffels en paddo's lees je op de pagina over paddenstoelen. Daar staat ook hoe de twee families van elkaar verschillen.

Deze pagina geeft algemene informatie over de wet, geen juridisch advies. De regels kunnen veranderen. Twijfel je over jouw eigen situatie, raadpleeg dan een deskundige of je huisarts. Voor onafhankelijke informatie over psychoactieve stoffen kun je terecht bij Trimbos.