Growkits en de wet: wat mag wel en wat niet

Een kweekset kopen mag in Nederland, en wat eruit groeit mag niet. Die twee zinnen naast elkaar roepen meer vragen op dan ze beantwoorden, en het antwoord staat in een besluit uit 2008. Deze pagina laat zien wat dat besluit precies op lijst II heeft gezet en waarom een kweekset daarbuiten valt. Daarna volgt wat er verandert zodra de eerste paddenstoelen verschijnen, en hoe truffels zich tot dat alles verhouden.

Belangrijk vooraf: deze pagina geeft algemene informatie over de wet, geen juridisch advies. De producten in onze winkel zijn bedoeld voor volwassenen van 18 jaar en ouder. Voor onafhankelijke informatie over psychoactieve stoffen kun je terecht bij Trimbos.

Mag je een growkit kopen?

Ja. Het verbod dat sinds 2008 geldt, richt zich op paddenstoelen die bepaalde stoffen bevatten, en een kweekset is geen paddenstoel. Trimbos beschrijft kweeksets dan ook als producten die legaal te koop en te bezitten zijn.

Wat je koopt is een doos met substraat. Daarin zit een voedingsbodem die volledig is doorgroeid met schimmeldraden, plus het materiaal om de kweek op gang te brengen. Op dat moment staat er geen paddenstoel in de doos.

Verkoop gaat uitsluitend naar volwassenen. Wij leveren de kweeksets aan personen van 18 jaar en ouder, en dat is een eigen voorwaarde bovenop de wettelijke situatie.

Een kweekset is bovendien geen grijs gebied. Het product wordt in Nederland open verkocht, staat als zodanig in het aanbod van smartshops, en de wettekst uit 2008 laat het onbenoemd. Dat is iets anders dan gedoogd worden.

De vraag die daarna komt is belangrijker dan de vraag of je mag kopen. Het gaat om wat er gebeurt zodra de set doet waarvoor hij bedoeld is.

Wat staat er precies op lijst II?

Sinds 1 december 2008 twee groepen paddenstoelen. Het besluit dat dat regelde is gepubliceerd in het Staatsblad van dat jaar en wijzigde de lijsten bij de Opiumwet.

De eerste groep is de grootste. Het besluit plaatste 186 soorten die van nature psilocine of psilocybine bevatten op lijst II, met ingang van 1 december 2008. Daaronder vallen bekende namen als Psilocybe cubensis, de soort in vrijwel elke kweekset, en Psilocybe semilanceata, het puntig kaalkopje uit Nederlandse weilanden.

De tweede groep bestaat uit twee soorten. Het gaat om de vliegenzwam en de panteramaniet, die andere stoffen bevatten: muscimol en iboteenzuur. Die staan los van de psilocybine-groep op dezelfde lijst.

Bewerkte vormen vallen er eveneens onder. In de toelichting staat dat gedroogde, gestampte of gemalen exemplaren eerder als preparaat werden aangemerkt. Sinds de paddenstoelen zelf op lijst II staan, vallen bewerkte en onbewerkte vormen allebei onder het verbod.

De lijst noemt overigens meer geslachten dan Psilocybe alleen. Naast de bekende psilocybe-soorten staan er namen uit andere groepen op, zoals Panaeolus, Gymnopilus, Inocybe en Conocybe. Wat ze delen is de stof, niet de familie.

Waarom valt een kweekset daar dan buiten?

Omdat het besluit paddenstoelen noemt en verder niets. De lijst somt soorten op, en die soorten verwijzen naar het organisme in de vorm waarin het als paddenstoel verschijnt.

De toelichting bevestigt dat door wat er niet in staat. In de toelichting bij dat besluit komen kweeksets, sporen en schimmeldraden niet voor. De wetgever heeft zich bij die wijziging gericht op de paddenstoel en op de bewerkte vormen daarvan.

Let op: een kweekset en een oogst zijn juridisch twee verschillende dingen. De set is een product met substraat en schimmeldraden. De oogst is een paddenstoel van lijst II. Dezelfde doos kan dus binnen een paar weken van legaal bezit naar verboden bezit gaan.

Die uitleg is geen garantie voor de toekomst. Wetten en lijsten worden aangepast, en wat vandaag buiten een verbod valt, kan later worden toegevoegd. De datum boven aan deze pagina geeft aan wanneer wij de bronnen voor het laatst hebben nagelopen.

Er is nog een reden waarom die stilte logisch is. In een doorgroeide voedingsbodem zitten schimmeldraden, en dat is een ander deel van het organisme dan de paddenstoel. Datzelfde onderscheid tussen delen bepaalt ook de positie van truffels, verderop op deze pagina.

Wat gebeurt er zodra er iets groeit?

Dan ontstaat een middel van lijst II, en daarmee gaat artikel 3 van de Opiumwet gelden. Dat artikel verbiedt onder meer het telen, bereiden, bewerken, verwerken, verkopen, afleveren, verstrekken, vervoeren en aanwezig hebben van zulke middelen.

Twee van die werkwoorden raken de kweker rechtstreeks. Telen is de handeling zelf, en aanwezig hebben slaat op wat er daarna in huis staat. Beide staan in dezelfde opsomming als verkopen.

De doos verandert daarmee van status zonder dat er iets aan de doos verandert. Dezelfde kartonnen verpakking op dezelfde plank valt eerst buiten de Opiumwet en daarna eronder, puur doordat er iets uit het substraat is gekomen. Voor de wet telt wat er staat, niet wat je van plan was.

Wij publiceren daarom geen kweekinstructies. Op onze productpagina's staat wat er in de doos zit en wat de fabrikant over de omstandigheden zegt, en verder niets over het oogsten of bewaren van wat eruit komt.

Wat de wet niet doet, is onderscheid maken naar omvang. Artikel 3 noemt de handelingen zonder daar een hoeveelheid aan te verbinden; de opsomming geldt voor één exemplaar even goed als voor honderd. Hoe het Openbaar Ministerie in de praktijk prioriteert is een aparte vraag, en daarover doen wij geen uitspraken.

Doorgeven aan iemand anders valt onder dezelfde opsomming. Verstrekken en afleveren staan letterlijk in het artikel, en dat maakt weggeven juridisch geen andere handeling dan verkopen.

Wat ging er aan het verbod vooraf?

Een discussie over bewerkte vormen. Vóór 2008 stonden alleen de losse stoffen psilocine en psilocybine op Lijst I van de Opiumwet, niet de paddenstoelen zelf. Dat leverde een grens op die om uitleg vroeg.

De rechter vulde die in. In de toelichting bij het besluit staat dat de Hoge Raad gedroogde, gestampte, gemalen of in etenswaren verwerkte exemplaren eerder als preparaat aanmerkte. Verse, onbewerkte paddenstoelen vielen daar niet onder.

Dat verklaart de vorm van het verbod uit 2008. Door de paddenstoelen zelf op de lijst te zetten, verviel het onderscheid tussen vers en bewerkt, en werd de discussie over wat een preparaat is voor deze groep overbodig.

Diezelfde redenering werkt door bij truffels. Een verse truffel is geen paddenstoel en staat niet op de lijst, maar een gedroogde truffel is opnieuw een preparaat met psilocybine. De grens die in 2008 voor paddenstoelen werd weggenomen, bestaat voor sclerotia dus nog steeds.

Waarom zijn truffels dan wel toegestaan?

Omdat het besluit ze niet noemt. Truffels zijn sclerotia: harde knolletjes die de schimmel onder de grond vormt om een moeilijke periode te overleven. Ze zijn geen paddenstoel, en in het besluit uit 2008 komen ze nergens voor.

Die uitzondering is niet met zoveel woorden geregeld. Er staat nergens dat sclerotia zijn toegestaan; ze vallen buiten het verbod doordat de lijst ze niet noemt. Dat is een wezenlijk verschil met een uitzondering die in de wet is opgeschreven.

Trimbos verwoordt het praktisch. Verse truffels zijn legaal verkrijgbaar omdat het geen paddenstoelen zijn, terwijl ze dezelfde werkzame stoffen bevatten als de soorten die wel op de lijst staan.

Bij bewerking verschuift die grens wel. Drogen levert een preparaat met psilocybine op, en preparaten met die stof vallen onder de wet; daarom worden truffels uitsluitend vers verkocht. Het onderscheid tussen beide delen van de schimmel staat uitgebreider op de pagina paddo of truffel.

Dat verschil in behandeling is vaker bekritiseerd als willekeurig. Feitelijk klopt die kritiek op één punt: de werkzame stof is dezelfde. Juridisch is de scheiding niettemin scherp, omdat de lijst het organisme in een bepaalde verschijningsvorm benoemt.

Wat betekent dit voor onze winkel?

Wij verkopen de set en niet de oogst. Dat is geen woordspel maar de kern van de situatie. Het product dat je bestelt is legaal; wat je er vervolgens mee doet valt buiten wat wij leveren of adviseren.

Daarom ontbreken op deze site drie dingen. Er staan geen kweekinstructies, geen opbrengstverwachtingen als aanmoediging en geen doseringsadvies voor wat er groeit.

Wie meer wil weten over de handhavingspraktijk, kan het beste bij een onafhankelijke bron terecht. Trimbos geeft via drugsinfo.nl informatie over de wet en over risico's, los van welke verkoper dan ook. Een winkel is niet de aangewezen partij om over strafrecht te adviseren.

Wat er wel staat, is de feitelijke productinformatie. Bij de kweeksets vind je per variant de inhoud van de doos en de omstandigheden die de fabrikant opgeeft, met de soortnaam erbij.

Het bredere juridische kader, inclusief de positie van supplementen en de Warenwet, staat op de pagina over de wetgeving rond paddenstoelen. Welke soorten er in het geslacht vallen lees je bij Psilocybe, en alle onderwerpen komen samen op de pagina over paddenstoelen.

Deze pagina is algemene informatie en geen juridisch of medisch advies. De producten op mushrooms.nl zijn geen geneesmiddel. Raadpleeg je huisarts of apotheker bij twijfel, zwangerschap, borstvoeding, medicijngebruik of een psychische aandoening.