Microdosing-onderzoek: wat studies laten zien

Microdosing is een van de weinige onderwerpen in deze niche waarover veel wordt geschreven en weinig is aangetoond. Deze pagina gaat niet over wat microdosing is, maar over hoe het is onderzocht. Je leest welke studies er liggen en waarom dit type onderzoek methodisch zo lastig is. Daarna volgt wat de twee belangrijkste gecontroleerde studies opleverden, en wat "geen verschil met placebo" precies wel en niet betekent.

Belangrijk vooraf: deze pagina geeft algemene informatie en geen medisch advies. De psychoactieve producten zijn bedoeld voor volwassenen van 18 jaar en ouder. Voor onafhankelijke informatie over psychoactieve stoffen kun je terecht bij Trimbos.

Wat is er precies onderzocht?

Minder dan de hoeveelheid publiciteit suggereert. Het grootste deel van wat er over microdosing bekend is, komt uit vragenlijsten en zelfrapportage: mensen die al microdoseren beschrijven achteraf wat ze merkten. Zulk materiaal laat zien wat gebruikers ervaren, niet wat de stof veroorzaakt.

Het verschil tussen die twee is niet academisch. Wie zelf besluit te beginnen, verwacht iets, en die verwachting kleurt wat er wordt gerapporteerd. Om dat effect uit te sluiten is een controlegroep nodig die denkt hetzelfde te krijgen.

Het aantal studies met zo'n controlegroep is klein. Ze bestaan wel, maar de groepen zijn beperkt van omvang, de looptijd is kort en de uitkomstmaten verschillen per studie. Dat maakt het optellen van resultaten lastig.

Een tweede beperking zit in het middel zelf. Wat in studies wordt gegeven is niet altijd hetzelfde als wat mensen thuis nemen, en de samenstelling van een natuurproduct varieert per oogst. Twee onderzoeken zijn daardoor moeilijk vergelijkbaar.

Waarom is microdosing zo lastig te onderzoeken?

Omdat de blindering lekt. Bij goed onderzoek weet niemand wie het middel krijgt en wie een nepcapsule, maar dat werkt alleen zolang deelnemers het verschil niet merken. Precies daar loopt dit onderzoeksveld vast.

De reden ligt voor de hand. Een hoeveelheid die klein genoeg is om onopvallend te zijn, is per definitie een hoeveelheid waarvan de grens dun is; wie er net boven zit, voelt iets en weet genoeg. Vanaf dat moment is de deelnemer niet meer geblindeerd.

Daar komt de meetlat bij. Er bestaat geen vaste definitie van wat een microdosis is, dus wat de ene studie klein noemt, valt in de andere buiten de bandbreedte. Zonder gedeelde maat is een vergelijking tussen studies wankel.

Ook de looptijd speelt mee. De meeste studies duren weken, terwijl de verhalen op internet over maanden gaan. Wat er over een langere periode gebeurt, is met het huidige materiaal simpelweg niet vast te stellen.

Wat liet de zelf-blinderende studie zien?

Die studie loste het blinderingsprobleem op een ongebruikelijke manier op. In 2021 verscheen een onderzoek waarin deelnemers zichzelf blindeerden: zij vulden zelf capsules, verpakten die in enveloppen met codes, en trokken vervolgens een deel van die enveloppen. De sleutel om de codes te ontcijferen lag bij de onderzoekers.

De aantallen geven de schaal weer. Ruim zestienhonderd mensen meldden zich aan, tweehonderdveertig begonnen daadwerkelijk en 191 maakten de vier weken af. Van hen vulden 159 ook de laatste meting in week negen in.

De uitkomsten wezen eerst de goede kant op. In de groep die de actieve capsules nam, verbeterden welzijn en aandacht meetbaar ten opzichte van het startpunt, en scoorden deelnemers lager op achterdocht. Op zichzelf is dat precies wat aanhangers voorspellen.

Alleen deed de placebogroep hetzelfde. Ook daar verbeterden de scores over dezelfde periode, en tussen de groepen vonden de onderzoekers geen betekenisvol verschil op de uitkomsten die over de hele periode werden gemeten.

Wat gebeurde er toen ze corrigeerden voor raden?

Toen bleef er nauwelijks iets over. De onderzoekers vroegen deelnemers wekelijks welk type capsule zij dachten te hebben genomen, en die gok bleek verrassend vaak te kloppen. Deelnemers raadden in 72 procent van de gevallen goed welk type capsule zij hadden genomen, tegenover 62 procent bij zuiver toeval.

Dat cijfer is het scharnierpunt van de hele studie. Zodra de onderzoekers de resultaten corrigeerden voor wat deelnemers zelf dachten te hebben gekregen, verdwenen de verschillen tussen de condities, op één na: de ervaren intensiteit bleef overeind.

De conclusie van de auteurs sluit daarbij aan. Zij schrijven dat de gerapporteerde voordelen van microdosing te verklaren zijn door het placebo-effect. Wie op zoek is naar bewijs vóór een werking, vindt dat in deze studie dus niet.

Wat de studie niet kon vaststellen

De opzet had ook zwakke plekken, en de auteurs benoemen die zelf. Deelnemers waren mensen die toch al van plan waren te beginnen, dus de groep is niet representatief voor de bevolking. Wie zich aanmeldt voor zoiets, gelooft er doorgaans al in.

De inhoud van de capsules was evenmin gecontroleerd. Ieder gebruikte eigen materiaal, van eigen herkomst, in een hoeveelheid die hij zelf bepaalde. Wat er precies in zat en hoeveel, is dus onbekend gebleven.

Voor de hoofdvraag maakt dat minder uit dan het lijkt. De vergelijking liep binnen dezelfde deelnemers, tussen weken met en zonder actieve capsule, waardoor verschillen in materiaal beide condities even hard raken.

Wat vond een tweede, dubbelblinde studie?

Een vergelijkbaar patroon. Een dubbelblinde studie uit 2022 met 34 deelnemers vond hogere scores op een subjectieve schaal na de actieve capsule. Op dagen zonder capsule was dat verschil er niet, wat erop wijst dat er geen effect bleef hangen tot de volgende dag.

De ontleding erna is het interessantst. De onderzoekers splitsten de groep in deelnemers die correct hadden geraden en deelnemers die dat niet hadden. Het verschil zat in de eerste groep; bij wie werkelijk geblindeerd bleef, was het er niet.

De hoeveelheid in die studie laten wij hier weg. Deelnemers kregen een vaste portie gedroogd materiaal onder toezicht van onderzoekers, met een bekende herkomst en een vaste weging. Dat getal overnemen zou het lezen als een aanbeveling, en dat is het niet.

Twee onafhankelijke studies wijzen daarmee dezelfde kant op. Niet dat er niets gebeurt, maar dat wat deelnemers rapporteren sterk samenhangt met wat zij denken te hebben gekregen. Voor een onderwerp dat vrijwel volledig op zelfrapportage leunt, is dat een ongemakkelijke bevinding.

Waarom die opzet zeldzaam is

Onderzoek naar een verboden stof kent extra hordes. Een onderzoeksgroep heeft een ontheffing nodig, een gecontroleerde voorraad en een ethische toetsing, en dat alles kost tijd en geld voordat de eerste deelnemer binnen is.

Dat verklaart de opzet van de studie uit 2021. Door deelnemers hun eigen materiaal te laten gebruiken en zichzelf te laten blinderen, omzeilden de onderzoekers de verstrekking. Het leverde een grote groep op, met als prijs dat niemand precies weet wat er in de capsules zat.

Die ruil is typerend voor het veld. Strak gecontroleerde studies blijven klein, en grote studies leunen op wat deelnemers zelf meebrengen. Een opzet die beide combineert bestaat op dit moment niet.

Wat betekent "geen verschil met placebo"?

Niet dat er niets gebeurt. Het betekent dat deze studies geen effect konden aantonen boven op de verwachting van de deelnemers. Dat is een uitspraak over wat is gemeten, niet over wat in principe mogelijk is.

Kleine groepen kunnen een klein effect missen. Met tientallen deelnemers en een looptijd van weken is een subtiel verschil moeilijk aan te tonen. Het uitblijven van een aantoonbaar verschil is geen bewijs dat er geen verschil bestaat.

Andersom geldt hetzelfde met evenveel kracht. Deze studies leveren evenmin steun voor de claims die op internet circuleren, en zolang beter onderzoek ontbreekt, blijft het bewijsniveau laag. Hoe wij met dat soort bewijs omgaan staat op de pagina over de werking van paddenstoelen.

Vergelijk het met andere onderwerpen op deze site. Bij lion's mane bestaat laboratorium- en dieronderzoek dat een mechanisme beschrijft; bij microdosing gaat het juist om studies bij mensen die geen verschil vinden. Dat zijn twee verschillende soorten onzekerheid.

Wat er nodig zou zijn, is bekend. Grotere groepen, een langere looptijd, een gedeelde definitie van de hoeveelheid en een controleconditie die deelnemers niet doorzien. Zulke studies lopen, maar de uitkomsten daarvan zijn er nog niet.

Wat publiceren wij hier niet?

Hoeveelheden en schema's. Op deze site staat geen doseringsadvies, geen innameschema en geen protocol voor psychoactieve producten, en dat geldt ook voor microdosing. De studies hierboven werkten met vaste hoeveelheden onder toezicht; dat is iets anders dan een aanbeveling voor thuis.

De reden is tweeledig. Een schema suggereert een precisie die er bij een natuurproduct niet is, en het komt neer op een aanmoediging tot gebruik. Voor onafhankelijke informatie over psychoactieve stoffen is Trimbos het adres.

Wat de wet zegt over psilocybine en over de producten waarin de stof zit, staat op de pagina over de wetgeving rond paddenstoelen. Voor risicogroepen en interacties met medicijnen is er de pagina over veilig gebruik. Alle onderwerpen komen samen op de pagina over paddenstoelen.

Deze pagina is algemene informatie en geen medisch advies. De producten op mushrooms.nl zijn geen geneesmiddel. Raadpleeg je huisarts of apotheker bij twijfel, zwangerschap, borstvoeding, medicijngebruik of een psychische aandoening.