Zijn paddenstoelen veilig?

Hoe veilig paddenstoelen zijn, hangt af van het product en van je eigen situatie. Functionele supplementen zoals lion's mane gelden als mild. Magic truffels werken psychoactief en vragen om meer voorzichtigheid. Deze pagina zet het veiligheidsprofiel op een rij. Je leest voor wie de producten niet geschikt zijn en welke bijwerkingen bekend zijn. Daarna volgen de interacties met medicijnen, het verkeer, hoe je de risico's verkleint, en wanneer je een specialist raadpleegt.

Belangrijk vooraf: deze pagina geeft algemene informatie en geen medisch advies. Bij twijfel, zwangerschap, medicijngebruik of een psychische aandoening: overleg met je huisarts. Voor onafhankelijke informatie kun je terecht bij Trimbos.

Hoe veilig zijn paddenstoelen-producten?

Het veiligheidsprofiel verschilt sterk per familie. Functionele supplementen zijn voedingssupplementen en gelden bij normaal gebruik als mild. Magic truffels bevatten psilocybine en hebben een sterker effect op lichaam en geest. Voor beide families geldt dat veiligheid afhangt van de dosis, de omstandigheden en je gezondheid.

Echt risicoloos gebruik bestaat niet. Bij een psychoactief product spelen ook de omgeving en je gemoedstoestand mee. Een onprettige plek of een gespannen bui vergroot de kans op een naar effect. Wie een product overweegt, weegt daarom eerst af of het bij de eigen situatie past.

Het verschil tussen de families zit vooral in de sterkte van het effect. Een supplement merk je nauwelijks op de dag zelf; het hoort bij de dagelijkse voeding. Een psychoactief product verandert je waarneming en je gevoel voor tijd, soms urenlang. Dat maakt de voorbereiding en de omgeving belangrijker dan bij een gewoon supplement.

Je innerlijke toestand en je omgeving worden vaak set en setting genoemd. Die twee bepalen voor een groot deel hoe een ervaring verloopt. Een goede voorbereiding is daarom geen luxe, maar een vorm van veiligheid.

Voor wie zijn paddenstoelen-producten niet geschikt?

Voor sommige groepen zijn deze producten niet geschikt. De onderstaande situaties vragen extra voorzichtigheid, en bij de psychoactieve familie gelden ze als duidelijke reden om af te zien van gebruik.

• Tijdens zwangerschap of borstvoeding.
• Bij personen jonger dan 18 jaar.
• Bij gebruik van bepaalde medicijnen, zoals antidepressiva (SSRI's) en MAO-remmers.
• Bij een (familiaire) psychische aandoening, zoals een psychose of een angststoornis.
• Bij hart- en vaatproblemen, vanwege de tijdelijke invloed op de bloeddruk.

Achter deze groepen zit steeds een reden. Tijdens de zwangerschap en de borstvoeding is er te weinig bekend over de effecten op het kind. Onder de 18 zijn de hersenen nog in ontwikkeling. Bij een psychische kwetsbaarheid kan een psychoactief product klachten uitlokken of verergeren. En bij hart- en vaatproblemen speelt de tijdelijke stijging van de bloeddruk een rol. Twijfel je of je tot een risicogroep hoort, ga dan uit van de voorzichtige kant.

Deze lijst is niet uitputtend. Ben je onder behandeling of gebruik je vaste medicatie, bespreek een product dan altijd eerst met je arts.

De risico's verschillen per producttype. De tabel zet ze naast elkaar.

Producttype	Belangrijkste aandachtspunt	Voor wie extra risico
Functionele supplementen	Milde maag-darmklachten, zelden allergie	Mensen met een allergie of die bloedverdunners gebruiken
Magic truffels en microdosing	Psychoactief effect, tijdelijke bloeddrukstijging	Psychische kwetsbaarheid, hart- en vaatproblemen, medicijngebruik

Wat zijn de mogelijke bijwerkingen?

De bekende bijwerkingen verschillen per familie en zijn voor de psychoactieve producten het best onderzocht. Een meta-analyse van zes gerandomiseerde studies met 528 deelnemers keek naar de acute bijwerkingen van psilocybine. De meest voorkomende waren misselijkheid, duizeligheid, angst, hoofdpijn en een tijdelijke stijging van de bloeddruk, die binnen 24 tot 48 uur verdwenen.

Deze cijfers komen uit begeleide studies met een vaste dosis. Ze gelden niet automatisch voor gebruik thuis, waar de dosis en de omstandigheden anders zijn. In een ongecontroleerde situatie is de kans op angst of een naar effect groter.

Bij de psychoactieve familie horen ook psychische effecten: angst, verwarring of een naar gevoel tijdens het effect. Die verdwijnen als het middel is uitgewerkt. Aanhoudende of ernstige klachten horen daar niet bij; dan is contact met een arts op zijn plaats.

Een normaal effect voelt intens, maar blijft binnen de tijd van de werking. Zweten, een snellere hartslag en wisselende emoties horen erbij. Blijvende verwarring, hevige benauwdheid of gedachten om jezelf iets aan te doen horen daar niet bij. Zulke klachten zijn een reden om direct hulp te zoeken.

Voor de functionele familie is het beeld rustiger. Een systematische review van 26 onderzoeken beoordeelt lion's mane als over het algemeen veilig, met milde maag-darmklachten, hoofdpijn en soms een allergische reactie als bekende bijwerkingen. Ernstige bijwerkingen zijn in de onderzochte studies zeldzaam.

Eén functionele soort vraagt daarbij extra aandacht. Bij chaga zijn gevallen van nierschade beschreven na jarenlang gebruik van grote hoeveelheden poeder, veroorzaakt door het hoge oxaalzuurgehalte. Wie nierstenen of een nieraandoening heeft, legt zo'n product dus eerst voor aan de huisarts.

Over microdosing is nog weinig langetermijnonderzoek bekend. Bij microdosing gaat het om zulke kleine hoeveelheden dat je geen psychoactief effect merkt. Toch gelden de bekende risicogroepen en de interacties met medicijnen ook daar. Zie microdosing dus niet automatisch als zorgeloos.

Welke interacties met medicijnen zijn er?

Interacties met medicijnen zijn een belangrijk aandachtspunt. Bij psychoactieve producten gaat het vooral om middelen die op de hersenen werken. Combineer psilocybine-producten niet met antidepressiva zoals SSRI's of MAO-remmers zonder medisch overleg, want deze middelen kunnen elkaars werking beïnvloeden.

Ook bij de functionele familie is voorzichtigheid op zijn plaats. Over interacties van paddenstoel-supplementen is minder bekend dan over medicijnen. Gebruik je bloedverdunners of andere vaste medicatie, overleg dan met je huisarts of apotheker voordat je een supplement toevoegt. Combineer psychoactieve producten daarnaast niet met alcohol.

Meld bij je huisarts of apotheker altijd wat je gebruikt, ook kruiden en supplementen. Zo kan die inschatten of een combinatie veilig is. Bij twijfel is afzien van de combinatie de veiligste keuze. Een apotheker kan bovendien nakijken of jouw medicijnen bekendstaan om wisselwerkingen; dat kost weinig moeite en voorkomt verrassingen.

Mag je autorijden na gebruik?

Nee, na gebruik van een psychoactief product neem je niet deel aan het verkeer. Je reactievermogen en je waarneming zijn dan veranderd, ook als je je alweer helder voelt. Wacht tot het effect volledig is uitgewerkt voordat je rijdt of een machine bedient.

Houd er ook rekening mee dat psilocybine bij een controle aantoonbaar kan zijn. Rijden onder invloed van een middel brengt jou en anderen in gevaar. De veilige keuze is om na gebruik niet achter het stuur te stappen en geen machines te bedienen tot je weer volledig helder bent.

Hoe lang je moet wachten, verschilt per persoon en per hoeveelheid. Ga uit van de rest van de dag, niet van een paar uur. Slaap er bij voorkeur een nacht overheen voordat je weer rijdt. Zo weet je zeker dat het effect echt is uitgewerkt.

Hoe verklein je de risico's?

Je kunt de risico's kleiner maken zonder dat je een dosis hoeft te kiezen. Het gaat vooral om de voorbereiding en de omgeving. De onderstaande punten horen bij verstandig omgaan met een psychoactief product.

• Kies een kalme, vertrouwde omgeving en neem genoeg tijd.
• Vraag een nuchtere begeleider erbij, iemand die je kent en vertrouwt.
• Combineer het product niet met alcohol, drugs of medicijnen.
• Gebruik niet als je je gespannen of somber voelt.
• Lees vooraf de informatie op de verpakking en bij Trimbos.

Deze punten nemen het risico niet weg, maar ze verkleinen de kans op een naar effect. Voor een supplement gelden ze minder streng: houd je daar aan de aanwijzing op de verpakking en aan een normale portie.

Verstandig omgaan begint al vóór je iets gebruikt. Kijk of het moment goed uitkomt en of je je gezond voelt. Heb je de dag erna iets belangrijks, stel het gebruik dan uit. Wie zich niet lekker voelt, gebruikt beter niet.

Wat doe je bij een naar effect?

Krijg je een naar gevoel tijdens het effect, blijf dan zo rustig mogelijk en zoek een kalme plek. Laat een vertrouwd persoon bij je blijven. De meeste nare effecten zakken vanzelf weg als het middel uitwerkt. Drink water en ga zitten of liggen. Adem langzaam en houd voor ogen dat het gevoel tijdelijk is en overgaat. Muziek of een andere kamer kan de sfeer ombuigen. Blijven de klachten of worden ze erger, schakel dan hulp in.

Wanneer raadpleeg je een specialist?

In een aantal situaties vraag je eerst advies, voordat je een paddenstoel-product gebruikt. Twijfel je, kies dan de voorzichtige route.

• Gebruik je medicijnen, en dan vooral antidepressiva of andere psychofarmaca? Overleg met je huisarts of apotheker.
• Ben je zwanger, geef je borstvoeding, of heb je hart- en vaatproblemen? Leg de keuze voor aan je huisarts.
• Heb je een (familiaire) psychische aandoening, zoals een psychose of een angststoornis? Bespreek het met je huisarts of je behandelaar.
• Zoek je onafhankelijke informatie over psychoactieve stoffen? Trimbos beantwoordt vragen los van de verkoop.

Krijg je na gebruik ernstige of aanhoudende klachten, bel dan je huisarts of, bij spoed, 112. Meer over de regels lees je op de pagina over de wetgeving rond paddenstoelen. Het aanbod vind je bij de magic truffels en de functionele paddenstoelen. Een overzicht van alle onderwerpen staat op de pagina over paddenstoelen.

Deze pagina is algemene informatie en geen medisch advies. Raadpleeg bij klachten of twijfel je huisarts of apotheker.